Twijfel je regelmatig over wat in de groene bak mag? Met een paar eenvoudige regels wordt afval scheiden een stuk makkelijker. Wat mag er in de gft-bak en wat niet hangt vooral af van het soort afval en soms van de regels in jouw gemeente. Gft staat voor groente-, fruit- en tuinafval. Het gaat om afval dat van planten of dieren komt en op een natuurlijke manier kan worden afgebroken.
In dit artikel lees je welke afvalsoorten meestal bij het gft horen, welke materialen je beter ergens anders weggooit en hoe je lastige gevallen herkent. Controleer bij twijfel altijd de afvalwijzer van je eigen gemeente. Lokale inzamelregels kunnen verschillen.
Wat hoort in de gft-bak
De gft-bak is bedoeld voor organisch afval uit je keuken en tuin. Dat afval kan worden verwerkt tot compost of op een andere manier nuttig worden gebruikt. De volgende soorten horen meestal bij het gft.
- Schillen en resten van groente en fruit
- Etensresten, ook gekookt eten en kleine hoeveelheden vlees of vis
- Koffiedik en koffiefilters
- Theebladeren en gewone papieren theezakjes
- Eierschalen
- Bloemen en kamerplanten zonder pot
- Onkruid, bladeren en klein tuinafval
- Gras en kleine snoeiresten
- Notendoppen en pitten
- Botjes en kleine visgraten
Haal verpakkingen, stickers, elastiekjes en andere niet-organische onderdelen zo veel mogelijk weg. Een bananenschil mag bijvoorbeeld wel in de gft-bak, maar een plastic zakje waarin die schil zat niet.
Etensresten goed weggooien
Veel keukenafval hoort bij het gft, ook als je het niet meer kunt eten. Denk aan een restje rijst, een bedorven appel of een aangesneden komkommer. Kleine hoeveelheden bereid eten kunnen meestal gewoon in de groene bak.
Let wel op verpakkingen. Haal restjes uit een plastic bakje, aluminiumfolie of kartonnen maaltijdverpakking voordat je ze weggooit. Gooi het etensrestje bij het gft en sorteer de verpakking volgens de afvalregels van jouw gemeente.
Bij grote hoeveelheden eten is het verstandig om eerst te kijken of je verspilling kunt voorkomen. Bewaar restjes op tijd, vries ze in of gebruik ze later in een andere maaltijd. Wat daarna toch overblijft, kan meestal bij het gft.
Koffiedik en theezakjes
Koffiedik hoort meestal bij het gft. Ook een papieren koffiefilter kan vaak in de bak. Bij theezakjes is iets meer aandacht nodig. Een traditioneel papieren zakje hoort doorgaans bij het gft, maar sommige zakjes bevatten kunststof of een metalen nietje. Controleer daarom de verpakking of de afvalwijzer van je gemeente.
Losse thee kun je zonder probleem bij het gft doen. Verwijder wel het label, touwtje en eventuele nietjes wanneer die niet composteerbaar zijn.
Tuinafval in de groene bak
Bladeren, uitgebloeide bloemen, onkruid en kleine plantenresten passen meestal in de gft-bak. Ook gras en dunne takjes kunnen vaak worden ingezameld als gft. Knip grote of lange stukken eerst kleiner. Zo blijft de bak beter leeg te maken en voorkom je dat het afval vast komt te zitten.
Gooi aarde en potgrond niet zomaar bij het gft. Een beetje aarde aan de wortels van een plant is vaak geen probleem, maar een grote hoeveelheid hoort meestal niet in de groene bak. Ook dikke takken, boomstronken en grote hoeveelheden snoeihout vallen vaak onder een aparte inzamelregeling.
Gebruik voor groot tuinafval bijvoorbeeld de milieustraat of een speciale takkenroute wanneer je gemeente die aanbiedt. De precieze mogelijkheden verschillen per woonplaats.
Wat mag niet in de gft-bak
Niet alles wat vies, nat of natuurlijk lijkt, hoort bij het gft. Sommige materialen kunnen het verwerkingsproces verstoren of horen bij een andere afvalstroom. De volgende soorten gooi je daarom meestal niet in de groene bak.
- Plastic zakken en verpakkingen
- Glas, blik en metaal
- Steen, zand en grote hoeveelheden aarde
- Kattenbakvulling en hondenpoep
- Luiers en maandverband
- As uit de open haard of barbecue
- Sigaretten en sigarettenpeuken
- Stofzuigerzakken en de inhoud daarvan
- Vloeibare olie en frituurvet
- Verf, schoonmaakmiddelen en andere chemicaliën
- Grote takken en behandeld hout
- Niet-composteerbare plantenpotten
Ook materialen die op papier of karton lijken, horen niet automatisch bij het gft. Een kartonnen eierdoos hoort meestal bij het oud papier als deze schoon en droog is. Een sterk vervuilde papieren verpakking kan soms bij het restafval horen. Kijk bij twijfel naar de lokale afvalwijzer.
Bioplastic en composteerbare zakjes
Bioplastic zorgt vaak voor verwarring. Op een verpakking kan staan dat een zakje biologisch afbreekbaar of composteerbaar is. Dat betekent niet automatisch dat het in jouw gft-bak mag. Sommige composteerbare verpakkingen zijn alleen geschikt voor een industriële installatie en breken niet snel genoeg af in iedere verwerking.
Gebruik daarom alleen een gft-zakje als jouw gemeente en de afvalinzamelaar dit toestaan. Een zakje met een keurmerk of de tekst composteerbaar is niet voldoende om zelf te bepalen waar het thuishoort. De regels voor zulke zakjes kunnen per gemeente verschillen.
Een eenvoudige keuze is om etensresten los in de bak te doen. Je kunt ook een oude krant gebruiken om vocht op te nemen, zolang dat binnen de lokale regels valt. Leg geen plastic tas in de gft-bak, ook niet als je die later weer wilt verwijderen.
Twijfelgevallen bij het afval scheiden
Sommige afvalsoorten lijken duidelijk, maar leveren in de praktijk vaak vragen op. Met deze vuistregels kom je meestal een eind.
Botten en graten
Kleine botten, visgraten en vleesresten horen meestal bij het gft. Grote botten kunnen anders worden ingezameld of bij het restafval horen. Kijk bij grote hoeveelheden of uitzonderlijke materialen naar de gemeentelijke instructies.
Hout en kurk
Kleine natuurlijke kurken kunnen in sommige gemeenten bij het gft, maar kunststof kurken niet. Behandeld hout, gelakt hout en grote houten voorwerpen horen niet in de groene bak. Een losse houten prikker of tandenstoker kun je beter bij het restafval doen als je niet zeker weet of het materiaal geschikt is voor compostering.
As en houtskool
As uit een open haard, kachel of barbecue hoort meestal niet bij het gft. Er kunnen nog hete deeltjes, metaalresten of stoffen in zitten die het verwerkingsproces verstoren. Laat as altijd volledig afkoelen en volg de afvalinstructies van je gemeente.
Huisdierenpoep
Hondenpoep, kattenpoep en de inhoud van een kattenbak horen meestal bij het restafval. Ook als het strooisel natuurlijk lijkt, kan het verontreinigingen bevatten. Gooi poep daarom niet bij het gft en gebruik geen plastic poepzakje in de groene bak.
Zo voorkom je geurtjes en ongedierte
Gft kan vooral in warm weer gaan ruiken. Je kunt dat beperken zonder ingewikkelde middelen. Laat nat afval eerst uitlekken en wikkel vochtige etensresten eventueel in een vel krant. Zet de bak, als dat kan, op een koele plek uit de volle zon.
- Maak de bak af en toe schoon met water
- Doe droog tuinafval tussen natte etensresten
- Laat de deksel goed sluiten
- Breng de bak op tijd naar de inzameling
- Bewaar vlees- en visresten eventueel tijdelijk gekoeld
Gebruik liever geen chloor, sterke schoonmaakmiddelen of insectenspray in de gft-bak. Zulke middelen horen niet in organisch afval en kunnen het verdere gebruik van het materiaal bemoeilijken.
Gft scheiden in een appartement
Heb je geen eigen groene container? Dan kun je vaak gebruikmaken van een gezamenlijke gft-container of een klein inzamelbakje in huis. Kies een bakje dat je makkelijk kunt schoonmaken en leegmaken. Een afsluitbaar bakje helpt tegen geurtjes, maar laat het afval niet wekenlang staan.
In een kleine keuken werkt een vast moment vaak goed. Leeg het bakje bijvoorbeeld tijdens het koken of wanneer je toch naar de gezamenlijke container loopt. Zo voorkom je dat etensresten zich opstapelen.
Gooi gft niet bij het restafval alleen omdat je geen grote container hebt. Zoek eerst uit welke inzamelmogelijkheid jouw gemeente, verhuurder of gebouwbeheerder aanbiedt.
Controleer lokale regels bij twijfel
De basis van afval scheiden is in veel plaatsen hetzelfde, maar uitzonderingen komen voor. Dat geldt vooral voor composteerbare zakjes, koffiecups, grote hoeveelheden tuinafval en bijzondere etensresten. De afvalwijzer van je gemeente geeft meestal per product aan in welke bak het hoort.
Zoek het afval op onder de naam van het materiaal en niet alleen onder de naam van het product. Een gebruikte koffiecup bestaat bijvoorbeeld uit meerdere materialen en kan daardoor anders worden ingezameld dan koffiedik. Hetzelfde geldt voor een plantenpot, maaltijdverpakking of theezakje.
Maak afval scheiden eenvoudig
De beste aanpak is om thuis een vaste plek te maken voor gft en andere afvalstromen. Zet in de keuken een klein bakje voor organisch afval en houd papier, glas en verpakkingen apart. Controleer vooral de twijfelgevallen voordat je ze weggooit.
Wie weet wat er in de gft-bak mag en wat niet, voorkomt vervuiling van de afvalstroom en haalt meer waarde uit organisch afval. Begin met de gewone keuken- en tuinresten, volg de lokale regels en pas je routine stap voor stap aan. Zo wordt duurzaam afval scheiden een gewone handeling in plaats van een dagelijks twijfelmoment.